Η μητέρα του Ευαγγελία Χατζή, δασκάλα, είχε γεννηθεί στο Λιτόχωρο Πιερίας στις 6 Ιανουαρίου 1922. Πέθανε στη Θεσσαλονίκη στις 13 Σεπτεμβρίου 2016, σε ηλικία 94 ετών.

*    *    *    *    *

Η Διαγόρας

Άργησα πάρα πολύ να καταλάβω την μακαρίτισσα τη μάνα μου. Ήταν αδέκαστη και τσεκουράτη στις γνώμες της. Δεν θυμάμαι να φώναξε ποτέ της. Δασκαλίτσα στα 24, τα συμφώνησε με τον Θοδωρή της και πήγε Σαλονίκη να δει την οικογένειά της. Κιχ δεν έβγαλε για το συμβάν. Μόνο φεύγοντας, στο κατώφλι της εξώθυρας, κοντοστέκεται και τους λέει «αρραβωνιάστηκα, σας το λέω να μη το μάθετε από αλλού».
     Ποτέ της δε συνέχιζε μια ψυχρότητα, μια ένταση ανάμεσά μας. Όταν την ξανάβλεπα, δεν έτρεχε τίποτε. Μου έβαζε να φάω λαχανοσαρμάδες και πάντα ρωτούσε τι με βασανίζει την σήμερον, ποτέ για την χθες.
     Σε μια περίπτωση, έκανα εβδομάδες να την ιδώ ή να της τηλεφωνήσω. Καιγόμουνα στη δουλειά, δυο πολυκατοικίες από το πατρικό μου και δεν προλάβαινα. Μία των ημερών, κοιτάζω τη λίστα των ραντεβού μου και ρωτάω την γραμματέα ποια είναι αυτή η κυρία Χατζή. «Η μητέρα σας είναι» μου λέει το κορίτσι. «Έκλεισε να σας δει 10.15 με 10.30». Όντως ήρθε, τιτίζα και καλοντυμένη, με την τσάντα της στα γόνατα, έρριξε μια ματιά στο περιβάλλον και μου είπε «ήρθα να δω αν είσαι καλά». Τα είπαμε και έφυγε.
     Στις ασωτείες, στα σκαμπανεβάσματα και στο διαλυμένο καρδιογράφημα της ζωής μου δεν αντιδρούσε ποτέ. Άκουγα από τρίτους τα αποφθέγματά της: «Πικρά νιάτα», «θυμήθηκε τα χίπικά του», τέτοια.
     Της άρεσαν τα γουστόζικα. Το αγαπημένο μου πείραγμα, ήταν να της τηλεφωνώ, παραλλάζοντας τη φωνή και το αξάν, άλλοτε βλάχικο, άλλοτε καραμανλίδικο ή νιζνάμικο, τάχατες ως Λιτοχωρινή συγγένισσα ή παλαιός της μαθητής, ρωτώντας την «μαρ’ Βαγγελούδα, χρόνια και ζαμάνια!» ή «καλημέρα σας κυρία Εβανκελία, ντεν τα με τυμάστε, είμαι ο Τράικο» κι αφού απαντούσε γελασμένη, σε κάποια στιγμή ρωτούσε «εσύ τώρα ποια είσαι» ή «σε ποια τάξη σε είχα» και μετά την αποκάλυψη γέλαγε και έλεγε «με ξεγέλασες πάλι, σκασμένο».
     Στο κομμωτήριο της Βαλασίας, συντυχαίνοντας γειτόνισσες ή γνωστές που είχαν δει, ακούσει ή διαβάσει κάτι δικό μου και την παίνευαν για το γιόκα της, η συνήθης αντίδρασή της ήταν «να φανταστείτε πως είναι και κεκές!»
     Φειδωλή στους επαίνους (με μετρημένες στα δάχτυλα εξαιρέσεις). Ώσπου να καβατζάρω τα πενήντα, ό,τι κι αν έβλεπε, διάβαζε ή άκουγε από εφημερίδα, ραδιόφωνο, θέατρο ή από TV, η γνώμη της ήταν «τολμηρό», «χμμ», «μπορούσες καλύτερα» ή «χαριτωμένο», άντε και το «είσαι συ ένας…»
     Αυτά τελείωσαν όταν την πήρα μαζί μου στην Έδεσσα, όπου είχα μια ομιλία. Κατά το έθος της πρώιμης ναϊντίλας, με χειροκρότησαν, μου πρόσφεραν ένα αναμνηστικό και μου έδωσαν λελούδια. Κατεβαίνω κι εγώ από το πάλκο, της γεμίζω την αγκαλιά με άνθη και της χαϊδεύω τα μαλλάκια. Με κοίταξε συγκινημένη και μου είπε «κάτθανε Διαγόρα, ουκ εις Όλυμπον αναβήσει».

Μετά από εικοσιπέντε χρόνια, κι ενώ κοντεύουν τα σαράντα της, κατάλαβα πως αυτή ήταν ο Διαγόρας και μονολογούσε φωναχτά.

Πάνος Θεοδωρίδης, TheGreekCloud, 16 Οκτωβρίου 2016.