Ένας αιώνας «Αγάπης», Σύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων Μηθύμνης «Η Αγάπη», Λέσβος 2017.
Έρευνα, μελέτη, συγγραφή: Πάνος Θεοδωρίδης.
Επιμέλεια κειμένων: Διονύσης Καρατζάς.
Παραγωγή έκδοσης: Εκδόσεις Τοπίο.

*    *    *    *    *

Το Αρχείο της «Αγάπης»

Ένα αρχείο Συλλόγου, όταν αναδυθεί από τον Χρόνο, δεν είναι απλώς Πρακτικά Συνεδριάσεων, Καθολικό Βιβλίο, Πρωτόκολλα Αλληλογραφίας, ακόμη και οι έπαινοι, οι βραβεύσεις και η προσέγγιση στους στόχους του.
     Είναι οι αναπνοές των ανθρώπων του, οι αντιδράσεις του περίγυρου, ο νόστος των χώρων, τους οποίους ο αναγνώστης αποκαθιστά μέσα από τριμμένα, θεσμικά ή κοινά, κείμενα. Είναι «η των ονομάτων επίσκεψις», που επιτρέπει την αναστήλωση της εικόνας τους. Και το σπουδαιότερο, αυτά τα κείμενα δεν είναι κυβερνημένα από το λογοτεχνική έμπνευση ή από τη νοσταλγία τού «τότε που ζούσαμε», δεν είναι απομνημόνευμα που επιζητά δικαίωση, δεν είναι καν ηδυσμένος λόγος. Είναι μια ανάβρα πληροφοριών, από την οποία αναβλύζουν διαθέσεις και προθέσεις, γεγονότα και βιώματα αναπάντεχης ποιότητας, που συμπληρώνουν την ιστορία με τη δύναμη του «εμείς».
     Και πώς γίνεται, αυτές οι λέξεις και οι αριθμοί σε στερεότυπες φόρμες, χωρισμένες σε εκατοντάδες εκατοντάδων μικρές ή μεγάλες συνθέσεις και λογαριασμούς, να δίνουν τέτοιο άρωμα εποχής και να επιτρέπουν να κατανοήσουμε καλύτερα τον καιρό που κυλά και τη διάθεση των συντακτών τους; Εκ του ελάσσονος αποδεικνύεται και φωτίζεται το μείζον. Συνήθως, οι σύλλογοι παρουσιάζονται σε άρθρα και πραγματείες με λίγες ή πολλές επαινετικές λέξεις. Το αρχείο τους, όμως, περιέχει την ουσία.
     Και στο αρχείο της «Αγάπης» είναι φυλαγμένα παρονόματα ανθρώπων, που δεν είδαν ποτέ την ύπαρξή τους να περνάει σε τυπωμένο χαρτί. Εδώ βρίσκονται η συμπαθής και κατανοητή ανορθογραφία, ο δυναμισμός ή η προσεκτική στρατηγική των Διοικητικών Συμβουλίων, η αγωνία για την εξεύρεση πόρων (σήμερα λέγεται αναζήτηση επιχορηγήσεων), οι γιορτές και οι πρωτοβουλίες, που γεννήθηκαν από ανταλλαγές ιδεών που χάθηκαν. Κυρίως, διαφυλάσσεται η εξαίσια εναλλαγή γραφικών χαρακτήρων, από την αψεγάδιαστη φόρμα του πρώτου Καταστατικού έως ένα σμήνος υπογραφών, που είδαν, ενέκριναν και υπέγραψαν, αγνοώντας πιθανότατα ότι άφησαν ασφαλές πεδίο για έναν γραφολόγο.
     Το παρόν αρχείο χτίζεται επί ενενήντα πέντε χρόνια σε έναν τόπο, τον Μόλυβο. Μέσα του υπάρχουν εκατομμύρια λέξεις, χιλιάδες σελίδες γραμμένες από γενιές, που γεννήθηκαν τον προπερασμένον αιώνα και θα φτάσουν βαθιά μέσα στον παρόντα. Ακόμη, εικόνες και μηνύματα από την άλλη Λέσβο, από τη Μικρασία, την Αθήνα κι από υπερατλαντικές χώρες, όπου ζει και δημιουργεί η ομογένεια, διασώζουν και προβάλλουν παραδόσεις και υψηλές ευαισθησίες.
     Ο στόχος της «Αγάπης» ήταν εμψυχωτικός και φιλανθρωπικός. Παρέμεινε ο ίδιος. Το μόνο που άλλαζε ήταν η συνεχής, ενίοτε απελπισμένη, προσπάθεια εξασφάλισης πόρων. Για να ανακουφιστούν επί τόσες δεκαετίες άποροι, νοσούντες, ανυπόδητοι και εκ πολέμων παιδιά, μοναδικό τους όπλο ήταν το βοήθημα, όσο αυτό ήταν δυνατό, όσο πιο τακτικά γινόταν, αναγκαστικά γύρω από τις μεγάλες του έτους εορτές, όταν η καρδιά του ανθρώπου είναι πιο μαλακή. Ο Σύλλογος, όμως, επόπτευε τις ανάγκες όλης της χρονιάς, κατέγραφε τα πάντα στα βιβλία του με σχολαστική τήρηση της νομιμότητας και πάσχιζε για το καλύτερο, ή, τουλάχιστον, για το επείγον.
     Από την ανάγκη και τη χρεία, καθώς οι δωρεές και οι συνδρομές ποτέ δεν επαρκούσαν, οι γυναίκες της «Αγάπης» υλοποίησαν ιδέες, δικές τους ή πετυχημένες άλλων, οργάνωναν γιορτές, θεατρικές παραστάσεις, μουσικοχορευτικά δρώμενα και πλήθος λαχειοφόρων αγορών επί δεκαετίες, ενώ δεν αμέλησαν την επιχειρηματικότητα, για παράδειγμα αγοράζοντας και λειτουργώντας μια πλεκτομηχανή. Υποστηρίχτηκαν, όπως και αλλού άλλωστε, από μεγάλες πολυπρόσωπες οικογένειες. Συνεργάστηκαν με άλλους συλλόγους, με σχολεία, με ομίλους, συνασπίστηκαν με μερικούς, καθιερώθηκαν.
     Η έκδοση αυτή ελπίζουμε να λειτουργήσει ως μίτος, που οδηγεί στην αλληλοκατανόηση των γενεών και βοηθά να γίνει αντιληπτή η μεγάλη σημασία και αξία της συλλογικής προσπάθειας, όταν ασκείται χωρίς παραχωρήσεις και, βέβαια, χωρίς υπεροψία και μέθη.

Π. Θ.
Εισαγωγικό σημείωμα στο Ένας αιώνας «Αγάπης», Σύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων Μηθύμνης «Η Αγάπη», Λέσβος 2017, σ. 14-15.