04.11.1916 | Αρχισυντάκτης στην Πατρίδα – Κατηγορία για εσχάτη προδοσία – Σύλληψη και φυλάκιση
Το όνομα του Αρχισυντάκτη δεν αναγραφόταν στην εφημερίδα. Η πληροφορία προκύπτει από το ρεπορτάζ σχετικά με τη σύλληψή του.
Τα γεγονότα έως τη σύλληψη:
Από τις 15 Μαΐου 1916, αφού το οχυρό του Ρούπελ είχε παραδοθεί αμαχητί στα γερμανο-βουλγαρικά στρατεύματα, η Πατρίς, παρά την αυστηρή λογοκρισία, δεν έπαψε να δημοσιεύει άρθρα για το πολιτικό αυτό έγκλημα.
Στις 30 Μαΐου ταραχοποιοί κατέστρεψαν τα γραφεία της Πατρίδας, όπως και άλλων φιλελεύθερων εφημερίδων.
Στις 16 Οκτωβρίου η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Η προδοθείσα Ελλάς!», δημοσιεύοντας επίσημα έγγραφα τα οποία αποδείκνυαν ότι ο ελληνικός στρατός στο Ρούπελ είχε εντολές να μην προβάλει αντίσταση στα γερμανο-βουλγαρικά στρατεύματα. Η δημοσίευση των εγγράφων συνεχίστηκε τις επόμενες δύο ημέρες.
Αμφισβητώντας την αυθεντικότητα των εγγράφων, η κυβέρνηση εξέδωσε ανακοινωθέν, το οποίο δημοσιεύτηκε στη δεύτερη έκδοση της Πατρίδας στις 17 Οκτωβρίου 1916:
«Τα εν τω φύλλω της Πατρίδος της 16ης Οκτωβρίου δημοσιευθέντα έγγραφα του υπουργείου Στρατιωτικών, είνε παραπεποιημένα και κατά μέρη το κείμενον αυτών πλαστόν. Κατά της εφημερίδος ταύτης επιδοθήσεται μήνυσις» [από το: Λένα Σαββίδη – Θεώνη Ζερβού, Δημήτρης Λαμπράκης. Τα χρόνια πριν από το «Ελεύθερον Βήμα», Ερμής, Αθήνα 2016, σ. 126]
Η Πατρίς συνέχισε να δημοσιεύει έγγραφα καταδεικνύοντας την προδοσία της κυβέρνησης. Αυτά τα δημοσιεύματα αποτέλεσαν την αφορμή για τη σύλληψη του Αρχισυντάκτη Δημήτρη Λαμπράκη στις 4 Νοεμβρίου 1916. Κατά κύριο λόγο, όμως, κατηγορήθηκε ότι με μηχανορραφίες ήθελε να προκαλέσει τις συμμαχικές δυνάμεις να στραφούν εναντίον της Ελλάδας… Με άλλα λόγια, η κύρια κατηγορία εναντίον του ήταν η εσχάτη προδοσία!
Αρχικά κρατήθηκε στο 6ο αστυνομικό τμήμα και αργότερα οδηγήθηκε στις φυλακές του Παλαιού Στρατώνα.
Την επομένη της σύλληψης, η εφημερίδα δημοσίευσε κύριο άρθρο με τίτλο «Η Πατρίς υπό διωγμόν».
* * * * *
Η Πατρίς υπό διωγμόν
Η Πατρίς ετέθη από χθες εις κατάστασιν επισήμου διωγμού από μέρους του Αθηναϊκού Κράτους.
Μέχρι της ημέρας αυτής ο πόλεμος ολοκλήρου της Ολιγαρχίας εναντίον μιας εφημερίδος διεξάγεται ακήρυκτος εις το σκότος των παρασκηνίων και διά της μεθόδου των κεκαλυμμένων ενεργειών. Όταν δεν απέστελλον τους μπράβους των να επιδράμουν εναντίον των γραφείων μας, διέτασσον τους αξιωματικούς των να απαγορεύουν την κυκλοφορίαν της εφημερίδος εις τους στρατώνας και τα δημόσια καταστήματα. Όταν δεν εξέδιδον ανακοινωθέντα διά να κλονίσουν το κύρος των πληροφοριών μας, παρήγγελλον εις τους επιστράτους των επαρχιών να καίουν την Πατρίδα ή να κακοποιούν τους πωλητάς της…
Ο Αρχισυντάκτης της Πατρίδος εφυλακίσθη χωρίς προηγουμένως να απολογηθή. Εφυλακίσθη ως ύποπτος φυγής!! Η βαρύνουσα την Πατρίδα κατηγορία διά την υπόθεσιν του Ρούπελ δεν είνε ότι εδημοσίευσε πλαστά ή παραμορφωμένα τα σχετικά τηλεγραφήματα. Μας κατηγορούν ότι διά μηχανορραφιών ηθελήσαμεν να προκαλέσωμεν την έχθραν της Αντάντ εναντίον της Ελλάδος. Ο κ. Ανακριτής ήθελε να είπη εναντίον των Σκουλουδογουναρέων. Αλλ’ εχρειάζετο άρα γε μηχανορραφία εκ μέρους οιουδήποτε διά να δοθή ο χαρακτηρισμός ούτος, όταν διά της νότας της 8ης Ιουνίου 1916 η Αγγλία, η Γαλλία και η Ρωσσία ανηγόρευσαν επισήμως εχθράν την Κυβέρνησιν Σκουλουδογούναρη και ηξίωσαν την αποπομπήν της; […]
Το χθεσινόν πραξικόπημα, προκληθέν υπό των χαμηλοτέρων ελατηρίων του ανθρωπίνου πάθους εγένετο προς τον φανερόν σκοπόν να μας εκπτοήση, και μεθ’ ημών να τρομοκρατήση τας τάξεις των Φιλελευθέρων. Πληροφορούμεν την Αθηναϊκήν φεουδαρχίαν ότι υπελόγισε πολύ κακά. Αν το σώμα της Πατρίδος ευρίσκεται εις Αθήνας η καρδία της όμως πάλλει εις την Θεσσαλονίκην. Είμεθα η εφημερίς ήτις αισθάνεται την αποστολήν της ως όργανον του Έθνους, το οποίον εδρεύει εις την Θεσσαλονίκην…
Κύριο άρθρο της Πατρίδας (5.11.1916), από το: Λένα Σαββίδη – Θεώνη Ζερβού, Δημήτρης Λαμπράκης. Τα χρόνια πριν από το «Ελεύθερον Βήμα», Ερμής, Αθήνα 2016, σ. 131-132.