Το νομοθετικό διάταγμα 1004/1971 «Περί δημοσιογραφικού επαγγέλματος» δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 12 Οκτωβρίου 1971 (ΦΕΚ 199/Α/12-10-1971) και καταργήθηκε το 1978.

*    *    *    *    *

Το προσχέδιο
Του νόμου «Περί Δημοσιογραφικού Επαγγέλματος»

Τις ημέρες αυτές ήλθε στην δημοσιότητα προσχέδιο νόμου «Περί Δημοσιογραφικού Επαγγέλματος», που – σ’ αυτήν, τουλάχιστον, την μορφή του – τείνει να αλλοιώση την έννοια του λειτουργήματος του Τύπου.

Ωστόσο, στις δημοκρατικές κοινωνίες, η ευαισθησία της Κοινής Γνώμης απέναντι στην ανεξαρτησία του Τύπου είναι ανάλογη προς την σημασία της Ελευθεροτυπίας. Δεν χρειάζεται να αναφερθώ στο πρόσφατο παράδειγμα των αμερικανικών εφημερίδων (αυτών που καυτηρίασαν με τις αποκαλύψεις τους μίαν ανοιχτή πολιτική πληγή) για να θυμηθούμε πως, ακόμη και σε σκοτεινές ώρες, ο Τύπος μπορεί να κρατήση αναμμένη την δάδα, η οποία αύριο θα φωτίση – αρκεί, βεβαίως, να έχη παραμείνει υλικά και ηθικά αδέσμευτος.

Εάν όμως τελικά εφαρμοσθούν, ωρισμένες διατάξεις του προσχεδίου θα οδηγήσουν, χωρίς άλλωστε να εξυπηρετήσουν οποιοδήποτε κοινωνικό ή ηθικό συμφέρον, στην απαλλοτρίωση του ελευθέρου φρονήματος των δημοσιογράφων και στην μετατροπή τους σε υπαλλήλους κυβερνητικής προπαγάνδας. Άλλες, πάλι, αξιώσεις του ίδιου προσχεδίου συνιστούν εξευτελισμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας καθώς και της έννοιας της ελεύθερης ασκήσεως του λειτουργήματος.

Σαν δημοσιογράφος και σαν εκδότης, θεωρώ χρέος μου να υπογραμμίσω εκ προοιμίου ότι, έστω και εάν το προσχέδιο γίνει νόμος, και παρά τις οιεσδήποτε συνέπειες, ουδέποτε θα μου ήταν δυνατό να δεχθώ την υποβολή στην ταπεινωτική διαδικασία ελέγχου νομιμοφροσύνης και την υπογραφή οιασδήποτε ανάλογης δηλώσεως.

Το γεγονός ότι ο έλεγχος της νομιμοφροσύνης των δημοσιογράφων θα διενεργήται κάθε έτος – πράγμα που δεν απαιτείται ούτε για τους δημοσίους υπαλλήλους ούτε για τους στρατιωτικούς – αποτελεί απλώς μίαν επιβαρυντική λεπτομέρεια. Γιατί η ουσία είναι πως η όλη διαδικασία δεν συμβιβάζεται με την υπόσταση του δημοσιογράφου σαν ανεξαρτήτου και αδεσμεύτου λειτουργού.

Η άρνησις αποδοχής τέτοιου ελέγχου δεν αποτελεί για εμάς μονάχα πολιτική θέση και επιταγή ηθική: Εκφράζει το ελάχιστο δείγμα σεβασμού προς ένα λειτούργημα που μόνο υπό τον όρο της ελευθερίας μπορεί να υπηρετήση τα αληθινά εθνικά συμφέροντα.

ΧΡΗΣΤΟΣ Δ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ

Το Βήμα, 8 Αυγούστου 1971.